Phân tần trong loa là gì? Thiết bị này có tác dụng như thế nào?

Điểm qua một chút về sự hình thành của Loa

Vào năm 1811 nhà khoa học phát minh người đức Johan Philip Ray đã nghiên cứu và chế tạo ra chiếc điện thoại đầu tiên và đây cũng chính là chiếc loa đầu tiên xuất hiện. Một chiếc loa được gắn bên trong tai nghe của chiếc điện thoại đó, nó có thể tái tạo các âm thanh thậm chí giọng nói của con người. Vào những năm 1830 các nhà sản xuất lại tiếp tục nghiên cứu và kết hợp hai ba chiếc loa để tăng khả năng tái hiện các dải tần. Và năm 1937 hệ thống loa đầu tiên sử dụng trong công nghệ điện ảnh được hãng MJM sử dụng trong nhà hát, hệ thống sử dụng 4 loa bát 40cm cho dải trầm và một loa kèn nhiều lỗ với 2 củ kèn ở dải cao.

Những năm gần đây các nhà sản xuất đã liên tục cho ra đời những mẫu loa cao cấp cả về kiểu dáng, công nghệ, chất liệu cấu thành loa cho tới khả năng thể hiện âm thanh một cách trung thực nhất.

Tại sao lại cần tới hệ thống phân tần trong một hệ thống loa?

Đầu tiên chúng ta phải hiểu được sự khác nhau giữa 2 loại loa: loa một đường tiếng và loa nhiều đường tiếng, theo cách diễn dải sau đây:

Nếu căn cứ vào đặc tính kỹ thuật của loa, chúng ta có thể phân ra thành 2 loại: Loa toàn giải (một đường tiếng) và Loa kết hợp các giải (nhiều đường tiếng).

Loa toàn dải: Ở những thời kỳ đầu các nhà chế tạo loa thường nghiên cứu để sao cho một chiếc loa sẽ có nhiệm vụ tái tạo toàn bộ chất âm từ thấp tới cao, và chúng ta gọi đó là loa Full Range. Thông thường chúng có kích cỡ khoảng từ 8 đến 20cm những chiếc loa này được các nhà sản xuất chế tạo nhằm phục vụ mục đích ở các nơi công cộng, ví dụ điển hình nhất có thể nhận thấy đó là trong chiếc Tivi của gia đình bạn.Tuy nhiên cũng có những cặp loa được chế tạo với mục đích phục vụ những người nghe có nhu cầu cao cấp, mà chúng ta gọi là loa Hi End.

Loa toàn giải sẽ khắc phục được mọi khó khăn trong việc bố trí và phối hợp nhiều loa với dải tần hoạt động khác nhau, không cần phải sử dụng những hệ thống phân tần phức tạp. Và chậm chí loa toàn giải sẽ yêu cầu thùng loa được thiết kế đơn giản hơn nhiều mà vẫn đáp ứng được đầy đủ nhu cầu thưởng thức âm thanh.

Loa kết hợp giữa các dải: là hệ thống loa gồm nhiều củ loa khác nhau, chúng hoạt động song song và giữ mỗi vị trí khác nhau.

Với loa phối hợp các dải thông thường, chúng ta sẽ có các dải loa hoạt động ở tần số như sau:

– Loa trầm phụ trách các dải âm từ dưới 500Hz

– Loa trung phụ trách các dải âm từ trên 500Hz đến 7000Hz

– Loa treble phụ trách các dải âm từ trên 7000Hz

Vậy phân tần là gì?

Những dải loa đó được phối hợp với nhau thông qua phân tần, để phân chia các dải tần trong từng loa trong một hệ thống từ đó sẽ tạo nên một hệ thống loa hoàn chỉnh. Nếu chúng ta hình dung trong một hệ thống phân tần, các linh kiện cấu thành như: cuộn cản, tụ điện, điện trở, cũng giống như các thành phần nguyên liệu của món ăn vậy. Với khả năng tài tình của đầu bếp, các nguyên liệu được chế biến thành một món ăn thật ngon như những giai điệu âm thanh mượt mà của hệ thống.

phân tần là gì
Hình ảnh minh họa: Hệ thống phân tần trong loa đảm nhiệm các nhiệm vụ phân loại dải tần cho từng loa

Vậy, phân tần là một hệ thống không thể thiếu trong một bộ loa nhiều đường tiếng hoàn chỉnh, các bộ loa có cấu tạo đơn giản như loa bookshefl 2 đường tiếng sẽ có hệ thống phân tần đơn giả hơn những bộ loa có nhiều đường tiếng. Hiểu một cách khái quát lại thì phân tần giúp quản lý các dải âm của loa một cách tốt hơn, hài hòa hơn đúng như những gì nhà sản xuất mong muốn. Chúng sẽ kết hợp với mọi thiết bị linh kiện cấu thành loa để tạo ra những dải âm chất lượng nhất.